سنت فرانکشتاین را بشناسیم

مارس 3, 2013

هنری آی میلر

برگردان علی محمد طباطبایی

Frankenstein_by_misstell

هنگامی که « آفریده ی » دکتر ویکتور فرانکشتاین به طور کامل ساخته شد، مخترع چنین به سخن آمد: « زنده است، حرکت می کند . . . زنده است »! محققین مدت های طولانی است که مسحور تلاش برای ساختن و به وجود آوردن زندگی بوده اند، با این جود آنها اکنون به این رضایت داده اند که به کمک انجام جهش ها و سایر فن آوری های مهندسی ژنتیکی بر روی موجودات زنده تغییرات تازه ای ایجاد کنند.

مدت کوتاهی پیش از این، محققین در موسسه تحقیقاتی جی.کریگ ونتر موفق شدند تا تحت سرپرستی خود ونتر رئیس موسسه ژنوم یک باکتری را به کمک اجزاء سازنده ی شیمیایی به طور کامل و به طریق مصنوعی از نو ایجاد کنند و آن را با موفقیت در سلول های یک گونه ی متفاوت از باکتری ها کارگذاری نمایند. اطلاعات تازه ی ژنتیکی، سلول میهمان خود را از نو راه اندازی نمود (rebooted) و باعث گردید که این باکتری مطابق با ویژگی های اهدا کننده ی آن ژنوم شروع به فعالیت نماید و خودش را مطابق با آنچه از باکتری اهدا کننده انتظار می رفت تکثیر نماید. به سخن دیگر یک سازواره ی مصنوعی اکنون ساخته شده بود.

عکس العمل هایی که در جامعه ی علمی به این موفقیت جدید به عمل آمد از « ابداعی کم اهمیت » تا « آخرالزمان در حال پدیدار شدن » در نوسان بود. واکنش اولی شایسته تر بود: آنچه کریگ ونتر آفریده بود تکاملی بود و نه انقلابی (evolutionary, not revolutionary).

« زیست شناسی ترکیبی یا سنتتیک » که امروز خود به یک رشته ی علمی تبدیل شده است، در حال نزدیک کردن میکروبیولوژی و بیولوژی سلولی به رویکردی مهندسانه است به طوری که بخش های استاندارد شده با یکدیگر قابل ترکیب شدن، جفت و جور شدن و سرهم کردن باشند – درست مطابق با شاسی ها، موتورها، گیربکس ها و قسمت های مشابهی که در کارخانه ها به طور سری ساخته می شوند و با آنها می توان یک اتوموبیل ساخت.

در صورت نائل شدن به چنین هدفی، موقعیت های بی مانندی برای ابداع دانشمندان و محققین فراهم می آید و آنها بهتر می توانند میکروارگانیزم ها و گیاهان سفارش شده را به وجود آورند تا به کمک آنها بتوانند داروهای تازه تری ابداع نموده و مواد زائد سمی را از محیط زیست آدمی پاک نمایند و از طریق هوا ازت را تثبیت نمایند، آنچه باعث می شود که بعد از آن کودهای شیمیایی دیگر مورد مصرفی نداشته باشند.

طی پنجاه سال گذشته، مهندسان ژنتیک از ابزار و منابع بیش از پیش نیرومند و دقیق تری استفاده کرده اند و به پیشرفت هایی نائل شده اند که در برابر چشمان ما مجموعه ی وسیعی از موقعیت ها و امکانات تازه را گشوده است. دستاوردهای آزمایشگاه کریگ ونتر نیز بر چنین فعالیت هایی که چند دهه پیش از این کار خود را آغاز کرده اند مبتنی است. در سال 1976 یک گروه تحقیقاتی از دانشکده پزشکی استانفورد و کالتچ در کالیفرنیا، مسری بودن ژنوم یک ویروس باکتریایی را که با نام ΦΧ174 معرفی می شد نشان داد، ویروسی که دی انی ای آن به کمک یک آنزیم ساخته شد و آنهم در حالی که دی ان ای ویروسی دست نخورده و سالم به عنوان یک الگو مورد استفاده قرار گرفته بود. بر روی این موفقیت بزرگ نام « زندگی در لوله آزمایش » را گذاشته بودند.

در سال 2002 یک گروه تحقیقاتی از دانشگاه دولتی نیویورک در ستونی برووک موفق به ایجاد یک ویروس کارآمد و قابل سرایت گردید که صرفاً از عناصر کاملاً ساده ی شیمیایی که در بازار قابل خریدن بودند ساخته شده بود. تنها الگوی آنها برای ساختن آن ژنوم، زنجیره ی شناخته شده ی آر ان ای بود (که محتوی ژنوم ویروس است و به لحاظ شیمیایی بسیار شبیه به دی انی ای). در اینجا نیز مانند آن آزمایشات از سال 1967، آر ان ای سرایت کننده به صورت آنزیمی و به طور مصنوعی ساخته شد و قادر بود که ساخت پروتئین های ویروسی را در شرایط نبود یک الگوی طبیعی هدایت کند. برای بار دیگر محققین در عمل توانسته بودند که در یک لوله ی آزمایش حیات را به وجود آورند.

گروه کریگ ونتر نیز در گزارش تحقیقاتی اخیرشان تقریباً همین شیوه را به انجام رسانده بودند آنهم فقط با این تفاوت که آنها برای ساخت دی ان ای به جای استفاده از آنزیم از سنتز شیمیایی استفاده کرده بودند. با این وجود بخشی از جاروجنجالی که پیرامون انتشار مقاله ی آن در نشریه ی نیچر به راه افتاد خارج از اندازه بود.

نشریه ی نیچر در کنار مقاله ی کریگ ونتر هشت گزارش تفسیری در اهمیت مقاله ی مورد نظر منتشر ساخت. دانشمندان علوم طبیعی بر این حقیقت آگاه بودند که ارزش این کار با گذشت زمان معلوم خواهد شد و این مسئله ی را مورد پرسش قرار دادند که آیا گروه کریگ ونتر یک « یاخته ی ساخته شده » ی حقیقی را به وجود آورده اند، آنهم در حالی که محققین علوم انسانی و اجتماعی گرایش به آن داشتند که در باره ی اهمیت و معنای این کار زیاده گویی کنند.

مارک بدوا که پروفسور رشته ی فلسفه در رید کالج است نوشته بود که « توانایی های تازه ی فن آوری باعث ایجاد مسئولیت های تازه ای شده است. هیچ کس نمی تواند در باره ی پیامدهایی که ایجاد شکل های تازه ی حیات به همراه خواهد آورد مطمئن باشد و از این رو باید در انتظار چیزهای غیر منتظره و ناخواسته باشیم. نتیجه ی طبیعی چنین چیزی جستجوی ابداعات بنیادین در اندیشه ی پیش گیرانه و تحلیل مخاطرات است ».

لیکن، مهندسان ژنتیکی که از فن آوری های قدیمی و نوظهور استفاده می کنند، برای چندین دهه است که همراه با پیچیدگی فزاینده ای سازواره های تازه ای می آفرینند که دارای ویژگی های جدید و اصلاح شده ای هستند. در حال حاضر دستورالعمل ها و استانداردهایی به وجود آمده است که برای آن که تجربه های علمی در این زمینه ها سودمند باشند سازواره هایی را مورد توجه قرار می دهد که ممکن است باعث ایجاد بیماری شوند و یا برای محیط طبیعی جنبه ی تهدید آمیز داشته باشند. (و البته این استانداردها هرچه نباشند حد اقل آن که به شکل افراطی تحقیقات علمی را با دشواری روبرو می کنند).

از طرف دیگر، مارتین فاس – انگر که یک مهندس ژنتیک سوئیسی است، به طور درستی مورد ملاحظه قرار داده است که دستاوردهای کریگ ونتر « یک موفقیت فن آورانه است، اما جنبه ی تعقلی ندارد ». دانشمندان دیگری مورد توجه قرار داده اند که این سازواره ها « نیمه ساختگی » (semi-synthetic) هستند، زیرا دی انی ای ساخته شده به طور مصنوعی در داخل یک باکتری معمولی و یا غیر ساختگی کار گذاشته شده است (یعنی دی انی ای ساخته شده ای که فقط یک درصد از حجم خشک یاخته را تشکیل می دهد).

شناخت تاریخچه ی زیست شناسی سنتتیک مهم است، زیرا درک و شناخت سرمشق (پارادایم) صحیح دارای اشاره های ضمنی برای آن است که دولت ها این فن آوری را چگونه زیر نظارت خود در  آورند، در واقع آنچه به سهم خود کاربرد بالقوه و اشاعه ی آن را مورد تأثیر نیز قرار می دهد. سی و پنج سال پیش از این، موسسه ملی تندرستی ایالات متحده رهنمون های به شدت جلوگیری کننده برای مخاطرات در تحقیقات را اختیار نمود تا استفاده از دی انی ای دوباره آمیخته و ترکیب شده و یا « فن آوری های مهندسی ژنتیکی » زیر نظارت قرار گرفته باشند. آن رهنمون ها، که بر آنچه ثابت شده است مجموعه ای غیرمتعارف و به شدت غیرمعتبر از پیش فرض ها است مبتنی بودند، پیامی نیرومند و متقاعد کننده ارسال نمودند مبنی بر آن که دانشمندان و دولت فدرال در حال انجام سناریوهای به شدت مخاطره آمیز همراه با ریسک های به شدت بالایی هستند – در واقع پیامی که پیشرفت و تکامل فن آوری را از آن زمان در سرتاسر جهان به شکلی منفی مود تأثیر قرار داده است.

زیست شناسی سنتتیک برای تحقیقات و پیشرفت در حوز های بیشماری چشم اندازی نیرومند و ابزارهای تازه عرضه می دارد. لیکن امکانات بالقوه ی آن فقط آنگاه می تواند جامه ی عمل بپوشد که نظارت کنترل کننده بر علم، تحلیل درست مخاطراتی و بر شناخت خطاهای تاریخی مبتنی باشد.

http://www.project-syndicate.org/print/understanding-the-frankenstein-tradition

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: