چند خطی از کتاب تاریخ علم و فن آوری

سپتامبر 9, 2012

سرنوشت کتابخانه ی اسکندریه و هوپاتیا نخستین زن ریاضی دان مشهور

جیمز مک کلیلن و هرولد درن

ترجمه عبدالحسین آذرنگ و نگار نادری

ریشه های فرهنگ علمی جدید در مصر کاشته شد که طبقه حاکم یونانی در آن زمان، حکومت خود را به عنوان سلسله ای مصری – بطلمیوسیان مصر – برپا داشت. بطلمیوس ملقب به سوتر تخستین شاه یونانی مصر، سنت حمایت پادشاهی از علم و دانش را آغاز کرد و جانشین او بطلمیوس ملقب به فیلادلفوس موزه ی مشهور اسکندریه را در شهر تازه ای بنیاد گذاشت که به عنوان بندر در ساحل مصب رود نیل در دریای مدیترانه و در زمان حیات اسکندر ساخته شد. موزه اسکندریه که به درجات مختلف از پشتیبانی و حمایت رسمی برخوردار بود به مدت 700 سال تا سده 5 میلادی دایر بود.

موزه ی اسکندریه اساساً نهادی پژوهشی بود – موسسه ای باستانی برای مطالعات پیشرفته. موزه به رغم نامش به گونه ای که اکنون رایج است مجموعه ی اشیا را به نمایش نمی گذاشت. به عکس موزه پرستشگاهی بود وقف ایزدبانوان اسطوره ای فرهنگ. در موزه اسکندریه اعضای بهره مند از یارانه، سنت های یونانی و شرقی را در می آمیختند و پژوهش های خودشان را که پشتوانه ی آنها تماماً از منابع دولتی تأمین می شد پیش می بردند. بطلمیوسیان و جانشینانشان در محوطه ی سلطنتی، بخش های شکوهمندی برای موزه و کارکنان آن ترتیب دادند که شامل اتاق ها، تالارهای سخنرانی، اتاق های تشریح، باغ ها، باغ جانوری، رصدخانه و احتمالاً سایر تسهیلات برای پژوهش بود. بطلمیوسیان کتابخانه ی شکوهمندی افزودند که در مدت کوتاهی شامل 500 هزار یا بیش تر تومار پاپیروس شد. حمایت همواره متغیر بود و به گشاده دستی شخص شاهان و امپراتوران بستگی داشت، اما در هر حال موزه بیش از 100 دانشمند و پژوهشگر ادبی را در خود جای می داد که از دولت حقوق و از آشپزخانه ی موزه خوراک می گرفتند و در عین حال به شیوه ی یونانی آزادی پژوهشی داشتند و حتی از الزام تدریس هم آزاد بودند.

امپراتوران رومی پسین مصر همین سنت فق العاده پشتیبانی دولتی را نه کم تر از پیشینیان یونانی مآب ادامه دادند و اسکندریه را به مهم ترین مرکز علم در دوره های یونانی مابی و یونانی – رومی تبدیل کردند.

تابلویی فرضی از هوپاتیا اثر چارلز ویلیام میچل

[ . . . ] اسکندریه و زیرساخت فکری آن در ااخر سده ی 3 میلادی به بعد ضربه های بسیاری خورد. در 270- 275 میلادی در جریان تلاش های رومیان برای فتح مجدد شهر اسکندریه، پس از آن که برای مدتی به تصرف یورش گران سریانی  عرب درآمده بود، بیش تر بخش های شهر یران شد. ممکن است گروه های مسیحی خودسر کتاب ها را در سده ی 4 میلادی به کلی سوزانده باشند و در 415 میلادی با قتل هوپاتیا نخستین زن ریاضی دان مشهور و آخرین نفر شناخته شده ای که از موزه مستمری می گرفت به دست متعصبان مسیحی خود موزه که سده ها عمر داشت به نقطه پایان رسید. بعدها نخستین فاتحان عرب بر ویرانی هایی که از کتابخانه ی اسکندریه بازمانده بود افزودند.

صفحات 124 الی 144 .

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: