تاریخ مختصری از نوگرایی و مدرنیته (1-انقلاب مدرنیته)

سپتامبر 4, 2012

برگردان علی محمد طباطبایی

منبع: دانشنامه ی بریتانیكا

 

انقلاب مدرنیته

اگر تمامی تكامل اجتماعی انسان را در شكل یك صفحه ی 12 رقمی ساعت نمایش دهیم، عصر صنعتی معاصر فقط همان 5 دقیقه ی آخر را به خود اختصاص خواهد داد. برای بیش از نیم میلیون سال، گروه های كوچك از موجوداتی كه شاید بپذیریم انسان بوده اند در سراسر كره ی زمین به عنوان شكارچی و گردآورندگان خوراك به گشت و گذار می پرداختند. با ابزار های ساده ای از جنس سنگ و یك نظم اجتماعی كه بر مبنای پیوندهای خویشاوندی استوار بود، آنها به خوبی گونه ی خود را در برابر حیوانات وحشی شكارگر و بلایای طبیعی محافظت كردند. با مشاهده ی بومیان معاصر استرالیا، بوشمن های آفریقای جنوبی، اسكیموها، نكریتوهای مالزی و جزایر فیلیپین و پیگمه های آفریقایی، شاید بتوانیم نگاهی اجمالی به زندگی اجتماعی عصر دیرینه سنگی، یعنی كهن ترین و ماندگار ترین نوع جامعه ی انسانی داشته باشیم.

  در 10000 سال پیش از میلادمسیح بعضی از این شكارچی ها و گردآورندگان خوراك به اهلی كردن حیوانات و به زیر كشت بردن زمین ها آغاز نمودند. این همان روندی است كه انقلاب نوسنگی خوانده می شود. اما منظور از این اصطلاح تقریباً گمراه كننده این است كه پایه و اساس این تغییرات بزرگ همگی بر ابزار های سنگی جدید قرار گرفته بود، هرچند كه اكنون به طور كلی پذیرفته شده است كه آن فن آوری جدید عامل اصلی نبوده است. با این وجود آنچه به وقوع پیوست یقیناً می بایست به عنوان یك انقلاب به حساب آید. گروه های انسانی كه تا پیش از آن همیشه در حال جابجایی بودند، در جوامع روستایی و در دهكده های اولیه سكونت گزیدند. تكامل خیش گاوآهن بازدهی زمین زراعی را به شدت بالابرد و در نتیجه نفوس انسانی روی زمین به نحو شگفت انگیزی افزایش یافت. اما آنچه بسیار مهمتر بود این كه، برای اولین بار به كمك گله داری و كشاورزی در زندگی بشر مازادی از مواد خوراكی بوجود آمد. بدین ترتیب بعضی از اعضای جامعه فعالیت های معیشتی را كنار گذارده و تبدیل به افزارمند، بازرگان، روحانی و ماموران دولتی شدند. این تقسیم كار یك محیط زیست طبیعی كاملاً جدید به وجود آورد. در هزاره ی چهارم پیش از میلاد مسیح، شهرها ظهور كردند و همراه با آنها تجارت، بازارها، دولت ها، قوانین و ارتش ها.

آن فن آوری و سازمان اجتماعی كه طی انقلاب نوسنگی به وجود آمده بود، تا ظهور نظام صنعتی همچنان مبنای تمامی تمدن ها باقی ماند. عجیب آن كه فقط همان چند اختراع جدید ـ ابداع ركاب اسب یكی از مهمترین آنها بود ـ كه در بین النهرین باستانی و مصر كهن هزاره های سوم و دوم پیش از مسیح نقش بسیار مهمی بازی كرده بود و در خدمت تمامی دولت ها و امپراتوری های جهان باستان، از چین و هند گرفته تا یونان و روم قرار داشت، به همان اندازه نیز در اروپای قرون میانه، كه از بعضی جهات به ویژه در فن آوری از دستاوردهای جهان باستان عقب مانده بود، نقش بسیار مهمی به عهده داشت. تا قرن های هفدهم و هژدهم در اروپا، انسان جهشی كه قابل مقایسه با تغییرات ناگهانی در انقلاب نوسنگی باشد را تجربه نكرد.

در انقلابی كه زیر بنای مدرنیته را تشكیل داد نیز باید به زمینه های تكاملی و بسیار بطئی توجه نمود. این یكی از دو جهش بزرگی است كه تكامل اجتماعی انسان از دوران مرحله ی اولیه ی شكارگری و جمع آوری خوراك توسط هوموساپین های آغازین پشت سر گذارده است. انقلاب نوسنگی یا كشاورزی به نحو تناقض آمیزی تمدن شهری را بوجود آورد. انقلاب صنعتی انسان را به سطح جدیدی از تكامل فنی ارتقا داد كه در نتیجه، گستره ی دگرگونی محیط زیست طبیعی شدیداً افزایش یافت. تغییراتی كه توسط انقلاب صنعتی در چنین سرعت و مقیاسی به وجود آمده بودند، در مقایسه با انقلاب نوسنگی عملاً تاثیرات عظیمی بر زندگانی انسان می گذاشتند. تمدن نوسنگی در سراسر عمر خود، به علت زیربناهای اقتصادی و فنی اندكی كه داشت همچنان محدود مانده بود. انقلاب صنعتی چنین محدودیت هایی را نمی شناخت. با این وجود، شناخت و درك جامعه ای كه بر مبناهای كشاورزی قرار دارد برای بررسی جامعه ی صنعتی بسیار ضروری است، زیرا به طور كلی در مقایسه با گذشته ی كشاورزی است كه جامعه ی مدرن خود را برجسته می سازد. معنای مدرن بودن را همانقدر كه در آنچه مدرنیته از آن چشم پوشی كرده می توان یافت، در آنچه كه سودای آن را در سر داشته نیز می توان جستجو نمود.

ادامه دارد . . .

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: