بازگشت سیاست مماشات

ژوئیه 19, 2008

واسلاو هاول

برگردان علی محمد طباطبایی

  

من به خوبی مخمصه ی تا اندازه ای مضحك، كمی بامزه و تا حدی ناراحت كننده ای را به خاطر می آورم كه طی جنگ سرد دیپلومات های غربی در پراگ با آن مواجه بودند. آنها به طور دائم در برابر این مسئله ی بغرنج قرار می گرفتند كه آیا می بایست امضا كنندگان منشور 77، فعالین حقوق بشری، منتقدین رژیم كمونیستی، سیاستمداران از كار بركنار شده یا حتی نویسندگان، محققین و روزنامه نگارانی كه از فعالیت آنها جلوگیری شده بود را به مراسم رسمی در سفارت خانه های خود دعوت كنند ـ مردمی كه معمولاً دیپلومات ها با آنها دوستی و آشنایی داشتند.

گاهی اوقات ما مخالفین به چنان مراسمی دعوت نمی شدیم، و به جای آن بعداً یاداشت پوزش خواهی آنها را دریافت می كردیم، و گاهی نیز دعوت می شدیم، لیكن آن دعوت را نمی پذیرفتیم تا زندگانی دوستان دیپلمات شجاع خود را با مشكل مواجه نسازیم، و یا دعوت ما به نحوی بود كه كمی زودتر در مراسم حاضر می شدیم با این امید كه بتوانیم قبل از آن كه میهمان های اصلی و رسمی بیایند محل را ترك كنیم، آنچه البته گاهی درست از آب در می آمد و گاهی هم البته نمی آمد. در چنین صورتی، یا آن میهمان های اصلی در اعتراض به حضور ما آنجا را ترك می كردند یا ما با عجله از آن محل خارج می شدیم، و یا گاهی هم چنان وانمود می كردیم كه همدیگر را نمی بینیم، یا ـ آنچه بسیار به ندرت روی می داد ـ با یكدیگر سر صحبت را می گشودیم كه غالباً تنها لحظات گفتگوی متقابل میان رژیم و مخالفین بود (البته به استثنای مواجهه با آنها در دادگاه ها).

همه ی اینها در هنگامی روی می داد كه پرده ی آهنین، اروپا ـ و البته بقیه ی جهان ـ را به دو اردوگاه متخاصم تقسیم كرده بود. دیپلومات های غربی می بایست كه منافع اقتصادی كشورهای خود را مورد توجه قرار می دادند، اما بر خلاف طرف شوروی، آنها ایده ی « یا تجارت یا مخالفین » را جدی می گرفتند. من نمی توانم موقعیتی از آن زمان را به خاطر آورم كه غرب یا یكی از سازمان هایش (ناتو، جامعه ی اروپا و غیره) هرگز درخواستی عمومی، توصیه ای یا فرمانی را صادر یا به جریان انداخته باشد كه در آن قید شده باشد بعضی گروه های بخصوص از افراد با ذهنیتی مستقل ـ حال با هر تعریفی از این واژه ـ نباید به میهمانی های دیپلوماتیك، مراسم رسمی و مراسم استقبال دعوت بشوند.       

اما امروزه چنین چیزی به سهولت روی می دهد. یكی از قوی ترین و نیرومند ترین نهادهای دموكراتیك در جهان ـ یعنی اتحادیه ی اروپا ـ كمترین دغدغه ای از این بابت ندارد كه به دیكتاتور كوبا اطمینان دهد آپارتاید دیپلوماتیك را دوباره برقرار خواهد كرد. سفارت خانه های كشورهای اتحادیه ی اروپا در هاوانا اكنون فهرست میهمانان خود را در مطابقت و هماهنگی با در خواست های دولت كوبا تنظیم خواهند كرد. این مسئله حکایت از آن دارد که كوته بینی نخست وزیر سوسیالیست اسپانیا یعنی ژوزه زاپاترو پیروز شده است.

بیائید مجسم كنیم كه از این به بعد چه پیش خواهد آمد: در هر سفارت خانه ی اروپایی دیپلوماتی را مسئول خواهند كرد كه فهرست ها را به طور دقیق مورد بررسی قرار داده و تعین نماید كه آیا افراد مورد نظر می توانند ـ یا تا چه حد می توانند ـ به آزادی رفتار كرده و در جمع به آزادی سخن گویند و تا چه اندازه اجازه دارند كه رژیم خودشان را مورد انتقاد قرار دهند و این كه مبادا آنها از جمله زندانیان آزاد شده باشند. فهرست ها كوتاه شده و نام بعضی ها خارج می شود. غالباً دیپلومات های مسئول بازبینی فهرست ها مجبور می شوند كه حتی دوستان شخصی خود را نیز از فهرست خط بزنند، انسان هایی كه با آنها شیوه های گوناگونی از مساعدت فكری، سیاسی یا حتی مادی را تجربه كرده اند.

به دشواری می توان شیوه ی بهتری را به تصور در آورد كه اتحادیه ی اروپا بتواند با آن حیثیت اندیشه های اصیل خود از آزادی، برابری و حقوق بشر را لكه دار كند، اصولی كه رسماً از آنها حمایت می كند و قانون اساسی اتحادیه ی اروپا بازگو كننده ی همان اصول است. برای حفاظت از منافع كمپانی های اروپایی از هتل هایشان در هاوانا، اتحادیه ی اروپا به دعوت كردن از انسان های خوش فكر و دارای دید باز خاتمه می دهد، و از حالت چهره ی دیكتاتور و رفقایش می توان استنباط نمود كه میهمان ها چه كسانی هستند. زد و بندی شرم آور تر از این را دیگر نمی توان تصور نمود.

یقیناً مخالفین حكومت كوبا بدون میهمانی های كوكتل و گفتگوهای مودبانه در مراسم استقبال نیز سر خواهند كرد. این آزار و دردسر قطعاً مبارزه ی دشوار آنها را حادتر می كند، اما تردیدی نمی توان داشت كه آنها بر مشكلات غلبه خواهند نمود. لیكن پرسش اینجاست كه آیا خود اتحادیه ی اروپا هم می تواند از آن جان سالم به در برد؟

امروز اتحادیه ی اروپا به ساز فیدل كاسترو می رقصد. معنای آن این است كه فردا می تواند در بستن قراردادهایی جهت ساختن پایگاه های موشكی در سواحل جمهوری خلق چین شركت جوید. و روز پس از آن به خود اجازه دهد كه تصمیم هایش در مورد چچن توسط مشاورین رئیس جمهور روسیه ولادیمیر پوتین اتخاد گردد. آنگاه بنا بر دلایل گوناگونی می تواند كمك برای آفریقا را به روابط برادرانه با بعضی از بدترین دیكتاتور های آفریقا مشروط سازد. 

این مسیر به كجا ختم خواهد شد؟ آزادی ملیسوویچ؟ ندادن اجازه ی ورود به سرگئی كووالوو فعال حقوق بشر روسی؟ توجیه جنایات صدام؟ گشایش باب مذاكرات صلح با القاعده؟

برای اتحادیه ی اروپا این به منزله ی یك خودكشی سیاسی است كه خود را بر بدترین سیاست اروپا متكی سازد كه كوچكترین مخرج مشتركش این تصور است كه شر را باید با مماشات پاسخ داد و بهترین راه برای رسیدن به صلح بی تفاوتی در برابر آزادی دیگران است. اتفاقاً عكس آن صحیح می باشد، زیرا در واقع آن گونه خط و مشی ها حكایت از بی تفاوتی نسبت به آزادی فردی خودی دارد و راهی را هموار می سازد كه به جنگ ختم می شود. به هر رو كشورهای اروپایی در حال اتحاد هستند تا از آزادی ها و ارزش های اروپایی خود محافظت كنند و نه این كه آنها را قربانی ایده آل هم زیستی دوستانه با دیكتاتورها نمایند و به این ترتیب مخاطره ی تصفیه ی تدریجی روح خود به كمك شیوه ی تفكر ضد دموكراتیك را پذیرا گردند.

من جداً بر این باورم كه اعضای جدید اتحادیه ی اروپا تجربه های خود با تمامیت خواهی و مخالفت صلح آمیز و بدون توسل به خشونت با شر را فراموش نخواهند كرد و این كه چنین تجربه هایی در شیوه ی رفتار آنها در هیئت های اتحادیه ی اروپا منعكس خواهد شد. در واقع این می تواند بهترین همكاری و تشریك مساعی باشد كه نسبت به بنیادهای مشترك معنوی، اخلاقی و سیاسی اروپا از آنها بر می آید.

 

این مقاله ابتدا در تاریخ اسفند 83 در سایت ایران امروز منتشر شده است.

 

Die Wiederkehr der Appeasment-Politik von Vaclav Havel

Project Syndicate Januar 2005.

 

 

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: