احیاء كلاسیك (2)

ژوئیه 2, 2008

 

تصویر 20: گوین همیلتون، وداع هکتور از آندرومدا. رنگ روغن روی بوم. 315 در 399 سانتیمتر. دانشگاه گلاسکو

 

سبك معماری یونانی و رومی به عنـوان شکلی از واکنش در برابر دنیوی گری و تصنع رکوکو بسیار مورد توجه قرار گرفته بود. جنبش كلاسیسم در رُم از همه جا شدید تر بود، شهری كه در آن گروهی از هنرمندان خارجی سكنی گزیده و شناخت خود از هنر باستانی را برای برپاسازی سبك جدیدی در نقاشی بهره به کار گرفته بودند. آنها پوچ پندار گرایی (Illusionismus) و تیره ـ روشنی های باروك پسین و ركوكو را گنار گذارده و به جای آنها رعایت دقیق طراحی جزئیات درون تابلو و تركیب های ساده شده را ترجیح می دادند.

     مضمون های آنها از قصه های باروك در باره ی پیروزی و كمال مطلوب به سوی قهرمان پروری و وظیفه گرایی فردی تغییر کرد و خود را با ارزش های بورژوازی که رو به پیشرفت و ترقی می رفت تطبیق داد. گاوین همیلتون (1798 ـ 1723) یك چنین لحظه ای را در تابلویی به نام وداع با آندروما (تصویر 20) به تصویر كشیده است. هكتور عازم مبارزه با قهرمان یونانی آشیل است و میدانیم كه او هرگز زنده باز نمی گردد. شیوه کار همیلتون دارای وضوحی آگاهانه است و در آن از تیره ـ روشنی های معمول برای ملایم كردن اثر استفاده نشده. معبد قابل مشاهده در پس زمینه تابلو در سبك دوری (dorisch) می بایست نیروی مردانه و جدی و شجاعت را در عظم راسخ هكتور موزد تاكید قرار دهد.

 

تصویر 21: آنجلیکا کاوفمان. ویژیل برای آگوستوس و اکتاویا می خواند. رنگ روغن روی بوم. 122 در 156 سانتیمتر. موزه ارمیتاژ در لنینگراد

 

     با وجود اراده ی راسخ نقاش كلاسیسم برای جدایی از ابتذال و كم مایگی زیباگونه ی ركوكو، آنگونه كه نقاشی آنجلیكا كاوفمان (1807ـ1740) نشان میدهد هنوز هم در کلاسیسم از اثرات زیبایی ملایم سبك رکوکو بسیار باقی مانده بود. در تصویر 21 اثری از او را می بینیم كه به روش نقاشی های احساساتی از زندگی روزمره ی مردم بسیار نزدیك میشود. اُكتاویا چنان به  هیجان آمده كـه از خود بی خود شده و غش كرده است، در حالیكه شاعر با حالی آشفته در كنار او ایستاده و توسط یكی از همراهان اُكتاویا مورد سرزنش قرار می گیرد.

     سبك نقاشی آنجلیكا كاوفمان نقاشی گونه تر است و از نظر طراحی جزئیات درون تابلو ملایم تر از گاوین همیلتون. در حوالی ربع آخر قرن در فرانسه یك چنین كلاسیسم ملایمی به عنوان نوعی مُد جایگزین سبك روكوكو گردید. در تندیس معروف دیانا (تصویر 22) اثر ژان آنتونی هودون (1828ـ 1741) حالت چهره شدیداً رسمی و كلاسیك است، با این وجود اندام تندیس دایانا به ونوس بوشه بسیار نزدیك تر است. هر دو اثر از پری وشان یونانی بلند و بالای مكتب فونتانی بلاو مایه گرفته اند.

 

تصویر22: دیانا. اثر ژان آنتونی هودون. سنگ مرمر. 210 سانتیمتر. بنیاد گولبنکیان

 

     كلاسیسم تاكید خود را بر آن حس وظیفه و عمل اخلاقی قرار داد كه شدیداً مورد علاقه ی بورژوازی سخت كوش و بلند پرواز بود، بورژوازی كه بطور روبه افزایشی از نمایشگاه های سالیانه بازدید به عمل می آورد. از آنجا كه نمایشگاه های سالیانه در زیر سیطره ی شدید آكادمی قرار داشتند، تغییر ذائقه از ركوكو به كلاسیسم حکایت از اهمیت فزاینده ی نقش بورژوازی به عنوان دلال و عامل بازار هنری داشت. علاقه ی شدید بورژوازی به موعظه ی اخلاقی و آداب دانی كه خالی از احساسات گرائی نبود توسط نقاشی هایی با مضمون زندگی روزمره (Genrebilder) اثر ژان باپتیست گرُیز (1805ـ 1725) ارضا می گردید، نقاشی هائی كه با صحنه های احساساتی از زندگی روستائی، ستایشی اشرافی از نجابت را به تصویر می كشید. صحنه هایی همچون عروس روستایی (تصویر23) تاكید و توجه كلاسیسم بر سلوك اخلاقی را نشان میدهد و با تباین فاحشی بر زندگی بی قید و بند درباری اشاره دارد.

 

تصویر 23: ژان باپتیست گرُیز عروس روستایی. رنگ روغن روی بوم. 92 در 117 سانتیمتر. موزه لوور پاریس

 

     با این وجود اثرات چنین تصویرهایی از طریق احساسات گرائی شدید، نـحوه ی اجرا و شهوت انگیزی ركوكو و نرمی اندام ها تضعیف می شد. نهضت كلاسیسم قادر نبود خود را از رسوم ركوكو نجات بخشد، نهضتی كه سعی در بیرون انداختن آن داشت اما هرگز نتوانست مجموعه ی رضایت آمیز واحدی از شكل های باستانی و مضمون های بدیع فراهم آورد.

 

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: