پیتورسک یا زیبایی نقاشی گونه

ژوئن 26, 2008

  

تابلوی دیگری از کاسپار دیوید فریدریش به نام در قبرستان

 

در نیمه دوم قرن هژدهم فضای اسراسرآمیزتابلوهای فرانچسگو گواردی که حکایت از رویکردی رمانتیک نسبت به درون مایه داشت تبدیل به یک مد هنری گردید و تاریكی و رازوارگی تبدیل به هدفی فی نفسه شد. تلاش هنرمندان بر این بود که احساسات مخاطب را بیدار كنند، و آنهم به این ترتیب كه برای آنها این مجال را فراهم سازند تا باخیال پردازی هایشان شخصاً رخنه های اثر را تكمیل كنند. ویرانه ها و صحنه پردازی های پرآشوب همیشه هنرمندان دوره های گذشته را شیفته و مجذوب خود میكردند. گیرایی و جذابیت ویرانه ها اما ابتدا در دوره ی روشنگری بود كه تبدیل به اشتیاقی شدید و همگانی گردید.

انگلیسی ها برای حكاكی های روی فلز جیووانی باتیستا پیرانزیس (1778 ـ 1720) شیفتگی زیادی احساس میكردند. او كسی بود كه توجه واقعی باستان شناسانه به بقایای بناهای رومی را با فضای شبح گونه و رُمانتیك از دل شكستگی و ویرانی به یكدیگر پیوند زد (تصویر16). تخیلات تاریك و وهم آور یا همان Capricci در آثار پیرانزیس انگلیسـی ها را به این فكر انداخته بود كه در پی [ساختن] ویرانه های واقعی باشند. در ابتدای سده، وانبروگ (Vanbrugh) با ناكامی سعی نمود تا خانه ی كهن اربابی Blenheim را نجات دهد، اما دوشس فرمان به ویرانی آن داد. در اواسط سده برخی از انگلیسی ها عملاً « ویرانه های » نوپا بنا میكردند تا به پارك هایشان فضای رُمانتیك اعطاء كنند.

 

 

تصویر 16: جیووانی باتیستا پیرانزی. حکاکی روی فلز از مجموعه خرابه های

روم باستانی. 1761میلادی. بوستون. موزه هنرهای زیبا

 

 

     مفهوم نقاشی گونه یا Pittoresk در ابتدای قرن ظاهر شد و منظور از آن توصیف مناظری از طبیعت بود كه همان نوع جذابیت را اعمال می كرد كه در یك تابلوی نقاشی نهفته بود، بخصوص جذابیتی كه در تابلوهای كلود لوریان احساس می شد. سپس در ادامه ی همان قرن تابلو هایی با شورانگیزی بیشتر ترجیح داده شدند، تابلو هایی كه انسان را به یاد هم دوره ی كلود لوریان یعنی سالواتور روزا می انداخت. تاریكی در تابلو های او نوعی خوف و هراس پیچیده در داستان ها و افسانه های بسیار در بیننده ایجاد میكرد. ادموند برك اولین فردی بود كه گرایش در هنر را با مفهوم كلاسیك از والایی یا بلند مرتبگی كه از فن بیان و خطابه به وام گرفته شده بود پیوند زد، مفهومی كه معرف غنی ترین احساسات انسانی چون ترس و همدردی بود و همچنین نمادی از تراژدی یونانی. برك می نویسد:

 

برای ایجاد هراس به نظر میرسد كه در مجموع تاریكی ضروری است. وقتی ما گستره ی خطر را بشناسیم . . . ، بخش وسیعی از ترس محو خواهد شد. . . ، در هنر نقاشی آن نوع از تاریكی كه به طور موثر و سنجیده در موارد خاصی به خدمت گرفته شود به اثر بخشی تصویر یاری میرساند، زیرا تصاویر موجود در نقاشی شباهت دقیقی به اصلشان در طبیعت دارند، و در طبیعت تصاویر تیره، مغشوش و مبهم، در نسبت با تصاویر روشن تر و واضح تر برای برانگیختن  احساسات پرشور اثر سترگی بر خیال پردازی می گذارند.  

                     تحقیق فلسفی در باره ی منشأ ایده های ما در مورد امر متعالی و زیبا

 

در پایان قرن اُوِدال پرایس پیتورسک را در هنرِ به رمز درآمده ی سده به عنوان كیفیتی متفاوت از زیبایی معین نمود. زیبایی از نظر او شامل شكلی  بی كم و كاست و كامل ، لطیف و صیقل خورده و پرداخت شده بود، آنهم در حالیكه امر متعالی والاترین احساسات را بیدار میكرد. پیتورسک مابین آن دو قرار می گرفت، به عنوان آن چیزی كه طبق نظر پرایس « بر ذهن نقاش جاذبه ی شدیدی اعمال می نمود و با این وجود نه چیزی عالی بود و نه زیبا. » بدین ترتیب ویرانه ها به عنوان نمونه ای از پیتورسک اصلی شناخته شدند، زیرا آنها دیگر زیبایی خط لطیف و شكل اولیه ی بنا یا ساختمان را ندارند، اما با این وجود تاثیر هنری و زیباشناسانه بر بیننده می گذارند.

     پیتورسک در فضاسازی و زیباسازی باغ های انگلیسی به عنوان هدفی در خود و زیباشناسانه پذیرفته شد و سپس به مد روز تبدیل گردید. ایجاد املاک مزروعی در دوره رکوکو که حکایت از طبیعی بودن داشتند و مبدع آنها لورد برلینگتون بود به چمنزارهای وسیع و رج های درختانی که با دقت غرس شده بودند و مطابق با سلیقه باغبان محبوب نیمه سده کاپابلیتی بروان بود تبدیل گشت و به این ترتیب یک نوع طبیعت وحشی مطابق با خصوصیات زیبایی نقاشی گونه بوجود آمد. نشاط سرشار از خیال پردازی در مورد طبیعت وحشی و ویرانه ها كه از دشواری های رسیدن به غایت زیبایی و امر متعالی اجتناب می کرد در تمامی نیمه ی دوم سده در ادبیات و نقاشی حضور داشتند.

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: