رکوکو (بخش سوم)

ژوئن 21, 2008

 

 تصویر شماره 7: خانه چیسویک که توسط لورد برلینگتون ساخته شده است

 

   ظهور مُد روكوكو در فرانسه مصادف با زمانی گردید كه در انگلستان حزب ویگ به قدرت رسیده بود و ذوق و سلیقه مردم  در جهت مخالف با خودنمایی اشرافیتِ روكوكو موضع گرفته بود. انگلیسی ها به جای تقلید از معماری لطیف و پرتخیل كلاسیسم فرانسوی، نظمی منضبط و معتدل و آرایش و ترتیبی از سَبْك پالادیویی را دوباره كشف كردند كه اینگو جونز (Inigo Jones)  آنرا متداول نمود. پیشوای این مد جدید معمار و دكوراتور غیر حرفه ای بنام لورد برلینگتون بود كه شخصاً منزلی تابستانی در لندن بنا كرد ( تصویر 7 ) كه طرح آن را ازVilla Rotonda  اقتباس كرده بود ( تصویر 8 ). با وجود استفاده از كلاسیسم باشكوه و متوازن در آن، زیباسازی محیط اطراف این ویـلای كوچـك قرابـتی سـنتی با خطوط تزئینی و طره مانند روكوكو پیدا میكرد.

 

 

 

تصویر شماره 8: ویلا روتوندا

 

هنگامی كه لورد برلینگتون و همكارش ویلیام كنت ( 1748 ـ 1685 ) باغ های Chiswick را بنیان می نهادند، از آرمان های باروك یعنی فرم دهی و آرایش موزون بنا و منظره در پرسپكتیوی هماهنگ تبعیت كردند. البته طرح آنها از قواعد و تشریفات هندسی باروك کمی دورافتاده و به خطوط منحنی دار روكوكو نزدیك میگشت. همچون تابلوی  باغ عشاق جوان  اثر فراگونارد ، آرایش و شالوده ی خانهChiswick مملو از شگفت آوری های سرشار از هنر است كه تا نیمه در زیر شاخ و برگ درختان و بوته های حرص نشده مخفی شده اند. خطوط طبیعی كوره راه ها و باغچه بندی های منزل برلینگتون توسط شاعر معروف پوپ كه آن سبك را در باغ شخصی خود در Twickenham مورد تقلید قرار داده بود مورد ستایش قرار گرفته است.

وی در شعری خطاب به برلینگتون چنین میگوید:

به هنگام ساختن، كاشتن و هرچه همیشه میكنی،

به هنگام بناكردن رواق ها،

به هنگام ساختن تراس یا مغارها

طبیعت هرگز نباید فراموشت شود.

آن صنمِ همچون زیبای دانا،

كه نه كاملاً پوشیده است و نه كاملاً برهنه، 

در همه جای جهان نمی توان زیبایی را یافت،

آنجا كه مخفی كردن نیمی از هنر است.

آن كس پیزور خواهد شد كه تركیبی دلنواز فراهم می آورد،

آن كس كه غافلگیر میكند و تنوع می آفریند، اوست كه مرز ها را

پنهان میكند.

                                     نامه ای به برلینگتون، بخش دوم 56 ـ 47

 

آنچه پوپ در خانه ی Chiswick تا بدین حد طبیعی یافته بود، همان سبك روكوكو بود: كوره راه های پرپیچ و خم و چشم اندازهایی كه با دقت ترسیم شده بودند.

     در مورد تزئینات داخلی سبك روكوكو در انگلستان ابتدا پس از نیمه قرن بود كه پیشرفت هایی ظهور كرد، یعنی هنگامی كه دیگر این سبك در فرانسه از مد افتاده بود. اسلیمی های پیچ و تاب دار و تزئینی توسط روبرت آدام محبوبیت همگانی پیدا كردند و خطوط ظریف و شكننده ی مبلمان لوئی 15 ، جفت انگلیسی خود را در كارهای توماس چیپندالِس یافتند. تازه در سال 1775 بود كه صاحبان پارك Osterly به آدام ماموریت دادند سالن بزرگی برای یك سری از فرش های دیواركوب به سبك روكوكو از كارگاه گوبلین بافی فرانسوی طراحی كند كه بر اساس مجموعه ی تابلوهایی از بوشه و با موضوع روابط عاشقانه ی الهه های یونانی بافته شده بودند.

     نقاشی های روكوكو در سبك بوشه و فراگونارد هرگز در انگلستان محبوبیت نیافتند. البته در انگلستان یك هنرمند واقعی در سبك روكوكو وجود داشت كه خطوط انحنادار را به عنوان آرمان زیبایی در آثارش حفظ نمود. ویلیام هوگارت ( 1764 ـ 1697 ) نقاشی بود كه به خوبی با طنز هجو آمیز پوپ همخوانی داشت، با این وجود اشتیاق او برای تقارن و تعادل با پوپ منطبق نبود و از سبك معماری پالادیو نیز متنفر بود.

     با وجودیكه او داماد تورنهیل بود، اما هرگز احساس و دركی برای نقاشـی هـای بزرگ دیواری و تزئینـی نداشت. او اندازه های كوچـك را ترجیح میداد و هرگز تابلوهای تاریخی و صحنه های روزمره از زندگی مردم معمولی كوچــه و بازار نكشـید. تابـلو های او هــمان بذلـه گویی، تیزهوشی و اخلاقیات رمان هـای فیدلینگ را داشتند. او سبكی كاملاً مخصوص به خودش بر اساس خطوط باریك روكوكوئی بوجود آورد كه در آن هنر كاریكاتور كه به ویژگی های چهره ی آدمی تاكید بیش از اندازه می گذارد اضافه گشت. سبك او برای حكاكی بر روی مس بسیار مناسب بود و همچون آلبرشت دورر او نیز خود را با فروش گراورهای كپی شده از تابلوهایش از ثروتمندان حامی هنر مستقل ساخت. هجو ادبی بذله گویانه ی او ذائقه ی بوژواهایی که در شهر کار می کردند را منعكس می ساخت. بخصوص مجموعه ی كار های او مانند  زناشویی از روی مُد مورد توجه بسیار مردم قرار گرفت كه در آنها او تن دادن اشراف دست تنگ را به مجبور ساختن ورثه ی خود برای ازدواج های بدون عشق با دختران تجار ثروتمند تحقیر می كرد.    

     همچون هنری فیلدینگ، هوگارت نیز بر علیه تصنعی بودن رسوم اجتماعی و روش های معاشرتی اعتراض میكرد. امیر مغروری كه در تصویر9 مشاهده می شود، كه تابلویی است كار ویلیام هوگارت، مشغول نشان دادن شجره ی خانوادگی خود است. وی مجبور است لقب خانوادگی خود را بدین شكل به معرض فروش بگذارد زیرا دارایی اش را با ساختن خانه ی بزرگی به سبك پالادیو به هدر داده است، خانه ای كه می توان آنرا از ورای آن پنجره ی پشتی دید. هوگارت از سبك معماری پالادیو خوشش نمی آمد زیرا احساس میكرد كه غیر طبیعی است. او در رساله اش به نام تجربه ی زیبایی كه به سال 1754 منتشر گردید، تئوری های « سبك محفل برلینگتون » را رد كرد. در آن رساله ثابت كرد كه زیبایی طبیعت و هنر در خطوط امواج نامنـظم و در تناوب قرار دارد نه در تقارن.

 

تصویر شماره 9: قرار داد ازدواج اثر ویلیام هوگارت. اندازه تابلو 5/68 در 89 سانتیمتر.

نشنال گالری لندن

 

     دقیقاً همین موضوع را پوپ نیز  در تمجیدش از لورد برلینگتون آشكار ساخته بود. اما نه پوپ و نه لورد برلینگتون، هیچكدام حاضر نبودند تقارن كلاسیك را به نفع بی نظمی در هنر و معماری به كناری نهند.آنها نیز چون نظریه پردازان دیگر مصمم همانند خودشان در میان میل شدید به قواعد و تعاریف دقیق از یك طرف و درك خودانگیخته از طرف دیگر در نوسان بودند.

      هوگارت با پافشاری زیاد بر این اعتقاد كه شكل طبیعی نمونه ی اعلای همان چیزی است كه ما آن را در هنر به عنوان »زیبا«  ادراك میكنیم، از زمان خود بسیار جلوتر بود. هنر انگلیسی می بایست همین اصل را بعد ها از نو كشف كند. تابلوی او از چهره ی كاپیتان كورام (تصویر 10) بانی نیكوكار بیمارستان جدید لندن، طبیعت و شخصیت را با هم در یک سبك جدید برای چهره پردازی رومانتیك تركیب نمود. ابعاد این تصویر به عنوان تابلو از شخصی که به اشراف تعلق ندارد به طرزی نامعمول بزرگ می نمود و از این رو باید آن را به عنوان طلایه دار سبکی مهیج و شدیداً موفق به حساب آورد که یوشوا رینولدز آن را در نیمه آن قرن به محبوبیت رساند.

 

 

 

تصویر شماره 10: کاپیتان توماس کورام اثر ویلیام هوگارت. 239 در 137 سانتیمتر.

لندن، بنیاد توماس کروم

 

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: