چالش های روشنفكران مردمی در چین

ژوئن 11, 2008

مرله گولدمن

برگردان علی محمد طباطبایی

 

آیا فضای سیاسی چین در حال بازتر شدن است یا این كه دولت آن كشور همچنان به سیاست سركوب و زهر چشم گرفتن ادامه می دهد؟ پاسخ این پرسش دشوار است. گاهی چنین به نظر می رسد كه رئیس جمهور و دبیركل حزب كمونیست چین هو جینتائو هم زمان هر دو راه را پی می گیرد.

برای مثال هو جینتائو چنین تصمیم گرفت كه یاد و خاطره ی استاد خود و دبیر كل پیشین حزب یعنی هو یائوبانگ را گرامی دارد و دوره ی صدارت او را به عنوان دوره ی اصلاح طلبی جلا دهد. اما موضوع اینجاست از بسیاری جهت ها دوره ی تصدی هو جینتائو به عنوان رهبر نسل چهارم رهبران حزب كمونیست چین ـ كه در سال 2002 با دبیری او آغاز گردید ـ شدیداً با استادش متفاوت است.

هو یائوبانگ یكی از بنیانگذاران انجمن جوانان چین بود كه به عنوان نهادی نسبتاً لیبرال در جمهوری خلق چین محسوب می شود. وی در دهه ی 1980 اصلاح طلبان سیاسی را مورد تشویق قرار داد و عملاً از تمامی قربانیان تصفیه های سیاسی مائوتسه دونگ اعادئه ی حیثیت نمود. بر خلاف او، هو جینتائوی جوان تر فضای عمومی برای گفتمان سیاسی را محدودتر كرد، یعنی همان گشایشی كه طی سال های آخر مسئول قبلی اش جیانگ زمین و در هنگامی انجام شده بود كه فشار بازار رسانه ها را مجبور می ساخت با شجاعت بیشتر و دامنه ی بیشتری از مسئولیت حرفه ای به كار خود بپردازند.

هو جینتائو از زمان به قدرت رسیدن خود تعدادی از روزنامه نگاران صریح اللهجه را برای ترساندن و كنترل رسانه ها توقیف نمود. دولت او همچنین مجموعه ای از روشنفكران مردمی را كه منتقد سیاست هایش بودند بازداشت نمود، از جمله ی آنها لیو دی و شی تائو (كسانی كه در اصل به یمن همكاری yahoo شناسایی شده و به چنگ پلیس چین افتادند) و نویسندگان مستقل یو جی و لیو اكسیابو. دكتر ارتش جیانگ یانیونگ در سال 2003 دستگیر شد، آنهم پس از آن كه وی ادعای حزب مبنی بر تحت كنترل قرار گرفتن شیوع سارس (SARS) را تكذیب نمود. در 2004 هنگامی كه او از حزب درخواست نمود كه در قضاوت خود در مورد تظارهرات میدان تیان آن من در 1989 تجدید نظر كند تحت مراقبت نزدیك قرار گرفت.

نظارت های هو بر گفتمان سیاسی و رسانه ها با انتشار لیستی در سپتامبر 2004 با عنوان « پنجاه روشنفكر برجسته » در نشریه ی Southern Weekly   شدیدتر شد. این لیست كه در آن روشنفكرانی تفوق داشتند كه در دهه ی 1990 خواهان آزادی سخن و مشاركت سیاسی شده بودند با این اظهاریه ظاهر گشت: « این زمانی است كه چین با بیشترین معضلات در دگرگونی بی سابقه اش روبرو است و هنگامی كه بیشترین نیاز را به روشنفكران مردمی دارد كه در صحنه باشند و به آزادی سخن گویند ».

در 23 نوامبر 2003 مقاله ای در Liberation Daily نشریه ی رسمی حزب در شهر شانگهای با آنها به مخالفت برخاست. آن مقاله به مفهوم « روشنفكران مردمی » حمله برد و ادعا نمود كه « استقلال آنها میان روشنفكران و حزب از یك طرف و روشنفكران و توده ها از طرف دیگر شكاف ایجاد می كند ».

تلاش ریاست هو بر این بود كه توجه عموم را به شكاف در حال افزایش میان فقیر و غنی جلب نماید. اما واكنش او به كتاب « مطالعه ای در وضعیت دهقانان چینی » كه مبتنی بود بر مصاحبه هایی طی چندین سال پیاپی با كشاورزان در استان فقیر آنهویی تذكر آشكار و گویایی بود بر این كه علاقه ای به شركت روشنفكران مردمی در چین وجود ندارد.

زن و شوهری كه نویسنده ی آن كتاب بودند یعنی چن گوئیدی و وو چونتائو سال های آغازین كار خود را در روستاها سپری نموده و وضع مالیات های ناعادلانه توسط مسئولین محلی و تصرف زمین های زراعی افراد محلی توسط مقامات را با جزئیات تمام شرح داده بودند. فقر فزاینده ی كشاورزان كه در آن كتاب به روشنی تمام و به طرز درخشانی به تصویر درآمده بود پیامد سوء استفاده ی شدید قدرت بود كه هو جینتائو نیز خود را مخالف آنها اعلام می نمود. با این وجود آن كتاب در فوریه 2004 و یك ماه پس از انتشارش توقیف شد.

به صورتی مشابه وانگ یوئی، یك مدرس حقوق در دانشگاه چنگدو و كسی كه در طلب آزادی سخن و گردهمایی برآمده بود، از تدریس در دانشگاه منع گردید. نشریه ی لیبرال Strategy and Management نیز تعطیل شد. حتی سر دبیر China Youth Daily یعنی روزنامه ای كه به انجمن جوانان چینی متعلق به پایگاه قدرت هو جینتائو وابسته بود و در افشای فساد مقامات رسمی بسیار بی پروا عمل می نمود دستگیر گردید.

حكومت هو جینتائو بازگشتی به عصر مائو تسه دونگ نیست. علی رغم امكانات وسیع برای سانسور، استقبال او از فن آوری های ارتباط جمعی جدید مانند اینترنت به نحو فزاینده ای كنترل موثر بر دیدگاه های مردم چین را برای حزب دشوار ساخته است.

علاوه بر آن تعقیب و آزار مخالفین سیاسی امروزه فراتر از خود افراد متهم نمی رود و به افرادی كه به طریقی با آنها در رابطه قرار می گیرند كشیده نمی شود. در حالی كه افراد بسیاری موقعیت های خود را از دست داده و دیگران به زندان افتاده اند، اما بیشتر آنها برای مدت كوتاهی بازداشت شده و سپس به آنها اجازه داده     می شود كه در جامعه ی مدنی در حال شكوفایی چین شغل های دیگری بیابند.

هرچند كه در مقایسه با دهه ی 1990، فضای گفتمان سیاسی به نحو انكارناپذیری محدودتر شده، و به این ترتیب انتظاراتی در این خصوص كه چین به مسیر آزادسازی خود ادامه دهد اكنون در هم شكست شده است. هو جینتائو شاید در برابر استاد لیبرال تر خود به زانو افتاده باشد، اما در دو دهه از زمانی كه هوی پیرتر از قدرت كنار رفته، حتی با وجودی كه فضای شخصی گسترده تر شده است، اما چین از جهت یك جامعه ی باز سیاسی محدودیت های بیشتری یافته.

تاریخ انتشار اولیه شنبه 30 مهر 1384

مرله گولدمن نویسنده ی كتابی است با عنوان « از رفیق تا شهروند: نبرد برای حقوق سیاسی در چین » كه به زودی منتشر خواهد شد. وی همچنین از اعضای Fairbank Center for East Asian Studies  در هاروارد می باشد.

 

 

1: China’s Struggling Public Intellectuals by Merle Goldman

Project Syndicate 2005 

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: