نقد عقل عربی

نگاهی به اندیشه های فیلسوف عرب محمد عابد جابری

سونیا حجازی

برگردان علی محمد طباطبایی

 

  

محمد عابد جابری بدون تردید مهمترین روشنفکر عربی در جهان معاصر است. نقطه توجه او در کارهایش بر ناکامی پروژه ی روشنگری در جهان اسلامی و جستجوی یک هویت عربی در جهان مدرن متمرکز است. سونیا حجازی آراء و اندیشه های او را بررسی می کند. 

مومن های مادرزادی (2)

چگونه مغزهای ما مفهوم خدا را بوجود می آورد

مایکل بروکس

بخش دوم و پایانی

برگردان علی محمد طباطبایی

  

 آمادگی طبیعی ما برای باور به جهان فراطبیعی همچنان که پیرتر می شویم همراه ما می ماند. کلمن به این نتیجه رسید که انسان های بالغ همان اندازه گرایش به دیدن قصد و نیت در جایی که نمی تواند چنین چیزی وجود داشته باشد دارند که کودکان. افراد بالغ هنگامی که از آنها خواسته می شود برای پدیده های طبیعی توضیحی بیابند غالباً به استدلال های غایت شناختی (teleological) از قبیل « درختان اکسیژن تولید می کنند تا حیوانات بتوانند تنفس کنند » متوسل می شوند و یا مثلاً به « خورشید داغ است زیرا گرمی زندگی را می پروراند. »

آیا هرگز قادر خواهیم بود اسطوره های خود را نقد كنیم

علی محمد طباطبایی

(تاریخ انتشار اول: سال 81)

 

  

یكی دو هفته پیش از این مقاله ای انتقادی از صادق هدایت و بوف كور نوشتم كه در سایت ایران امروز درمعرض قضاوت عموم قرار گرفت. هنگامی كه در لحظات آخر مقاله را از طریق پست الكترونیك ارسال می كردم تصورم بر این بود كه به زودی ده ها نامه ی الكترونیكی كه مقاله ی مرا به نقد كشیده اند و همچنین و مقالات متقابلی از علاقمندان مرحوم هدایت دریافت خواهم كرد زیرا عقیده ی عموم بر این است كه نقد بزرگان فقط توسط بزرگان جایز است و نه توسط افراد گمنام و هدایت نیز چنان قله ی رفیعی است كه دست یازیدن به آن گناهی غیر قابل بخشش محسوب خواهد شد. حقیقت ماجرا آنكه چنین نشد.

از زخم های صادق هدایت تا هدایت صادقانه ی زخم هایمان (3)

نگاهی انتقادی به عقده ی ادیپ

بخش سوم

علی محمد طباطبایی

(تاریخ انتشار اول: سال 81)

گل میخك در لوله ی تفنگ

برگردان علی محمد طباطبایی

 

 

سه دهه پیش در پرتقال ارتش یكی از كهن ترین دیكتاتوری های غرب را سرنگون كرد. این رویداد پیش درآمد عصری جدیدی بود كه برای تمامی اروپا آزادی را به ارمغان آورد

 

بكوش و باز هم بكوش

(آزمون، آزمون . . .)

امبرتو اكو

گاردین

4 سپتامبر 2004

برگردان علی محمد طباطبایی

  

 

به عقیده ی امبرتو اكو روش علمی وزنه ی تعادل برازنده ای برای بنیادگرایی است

 

مومن های مادرزادی (1)

چگونه مغزهای ما خدا را بوجود می آورد

مایکل بروکس

بخش اول

برگردان علی محمد طباطبایی

 

در حالی که طی دوره ی موسوم به کسادی بزرگ که در 1929 آغاز گردید بسیاری از نهادها در حال فروریزی بودند، تنها یکی از آنها بود که اتفاقاً وضعیتش روبه تعالی بود. در این زمانه ی فلاکت و بیچارگی مقرراتی ترین و خودکامه ترین کلیساها با هجوم غافلگیر کننده ی مردم روبرو بودند. 

آنچه هنوز هم از كمونیسم می توان آموخت

واسلاو هاول

 

برگردان علی محمد طباطبایی

 

 

هفدهم نوامبر كه پانزدهمین سالگرد « انقلاب مخملین » از سال 1989 بود و به 41 سال دیكتاتوری كمونیستی در چكسلواكی پایان داد، فرصت مناسبی است برای اندیشیدن در باره ی معنای آن نوع از رفتار اخلاقی و عمل انسانی كه از روی آزادی انجام می پذیرد.

از زخم های صادق هدایت تا هدایت صادقانه ی زخم هایمان (2)

نگاهی انتقادی به عقده ی ادیپ

بخش دوم

علی محمد طباطبایی

 

 

 

در آغاز بخش دوم این مقاله اجازه دهید اعتراف كنم كه آنچه در درجه ی نخست باعث نوشتن این مقاله شد نه صرفاً اعتراض من به بوف كور یا ادعای فروید بر وجود عقده ی ادیپ در انسان كه بیشتر موضع گیری در برابر نوعی بیماری سازی دروغین توسط روشنفكران ما است. گوئی به هر طریقی كه هست باید كاری كرد تا داستان عقده ی ادیپ و تمنا برای زنان لكاته كه منظور از آن همانا چیزی جز تصویر اثیری از مادر نیست درست از آب درآید، به عبارت دیگر بخشی غیر قابل تفكیك از وجود واقعی خود ما باشد نه مثلاً چیزی كسب شده از بیرون یا نوعی رفتار فرهنگی منتقل شده.

از زخم های صادق هدایت تا هدایت صادقانه ی زخم هایمان (1)

نگاهی انتقادی به عقده ی ادیپ

بخش اول

علی محمد طباطبایی

(تاریخ انتشار اول: سال 1381)